Ulinganisho wa ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi ulianza na Mashariki na Magharibi (동양과 서양), kilichochapishwa na Jisik Sanup mwaka 1993. Understanding the Rise of China kilichapishwa Marekani mwaka 2000, na East and West: Taoism vs Judaism kilichapishwa Marekani mwaka 2002. Kitabu kuhusu Utao na Uyahudi kilitafsiriwa na kuchapishwa kwa Kipolandi nchini Polandi mwaka 2015, na kwa Kichina nchini China mwaka 2017. Kwa miaka sita, kuanzia 2013 hadi 2019, mwandishi alifundisha katika Shule ya Uzamili ya Masomo ya Kimataifa ya Chuo Kikuu cha Yonsei kozi iitwayo “Ulinganisho wa Ustaarabu wa Mashariki na Magharibi” (A Study of Eastern and Western Civilizations). Wanafunzi kutoka Korea, China, sehemu nyingine za Asia Mashariki, Ulaya na Marekani walishiriki katika kozi hiyo. Sehemu kubwa ya mijadala tuliyofanya darasani pamoja na wanafunzi imeingia katika kitabu hiki.
Mwishoni mwa maisha yake, mwaka 1897 huko Tahiti, Paul Gauguin aliupa mchoro wake mmoja jina “Tumetoka wapi? Sisi ni nini? Tunakwenda wapi?” Sehemu za Mashariki na Magharibi zimepewa majina yanayofanana na hayo: “Tumetoka wapi”, “Sisi ni nani” na “Tunakwenda wapi”. Maswali haya matatu yanahusu wakati uliopita, wa sasa na ujao wa binadamu. Majibu mengi yametolewa kwa maswali hayo, lakini hakuna hata moja lililodumu milele. Kitabu hiki nacho ni jaribio moja tu mbele ya swali lisilo na jibu.
Kwa nini Mashariki na Magharibi? Nimejitahidi kutafuta majibu ya maswali haya katika ulinganisho wa ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi. Hadi enzi za karibuni, katika karne ya 15, Mashariki na Magharibi ziliishi katika ulimwengu tofauti. Katika kipindi ambacho hapakuwa na mabadilishano yoyote kati ya ustaarabu huo miwili, kuulinganisha hakukuwa na maana yoyote. Kisha, mwishoni mwa karne ya 15, baada ya Vasco da Gama kugundua njia ya moja kwa moja ya baharini, mabadilishano ya kistaarabu kati ya Mashariki na Magharibi yalianza. Katika karne ya 17, Leibniz aliweka matumaini makubwa katika ustaarabu wa Mashariki. Aliona kwamba ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi unakamilishana na kwamba kila mmoja una mengi ya kujifunza kutoka kwa mwingine. Alitathmini kwamba Magharibi ilikuwa mbele katika jiometri na sayansi asilia, na Mashariki ilikuwa mbele katika maadili na katika maisha ya kisiasa na kijamii. Moyoni mwake aliwaza upatanifu na ukamilishano wa kistaarabu kati ya Mashariki na Magharibi. Aliamini kwamba binadamu wote wangenufaika pale ambapo mantiki ya kisayansi ya Magharibi ingeungana na hekima ya kimaadili ya Mashariki.
Lakini baada ya Mapinduzi ya Viwanda ya karne ya 18, Magharibi ilipoanza kutawala ulimwengu, mtazamo huo chanya ulitoweka. Wanafalsafa wa Magharibi walitoa nadharia mpya na wakawa mstari wa mbele katika “kushusha hadhi” ustaarabu wa Mashariki. Hegel “aliupanga” ustaarabu wa ulimwengu kulingana na kiwango cha maendeleo ya roho yake. Falsafa yake ilidai kwamba ustaarabu wa Mashariki, wenye roho ya kiwango cha chini, haukuweza kutoka katika hatua ya awali ya historia ya ustaarabu wa ulimwengu, na kwamba ustaarabu wa Magharibi, uliotanguliza roho na uhuru, ndio uliosimama mbele kabisa. Watu wengi waliikubali falsafa ya historia ya Hegel na wakawa chini ya fikra iitwayo Uhegeli (Hegelianism), iliyoiweka Mashariki chini kistaarabu.
Katika dhana hii iliyoiweka Magharibi kitovuni, iliyodumu kwa karne mbili hadi tatu hivi, jambo la kipekee lilitokea. Mwishoni mwa karne ya 20, Asia Mashariki ilipata maendeleo ya kiuchumi ya kushangaza, yaliyoweza kushindana na Magharibi. Kuanzia hapo, si Mashariki tu bali pia Magharibi, polepole watu walianza kupendezwa na ustaarabu wa Asia Mashariki na mifumo yake ya kisiasa na kiuchumi. Kadiri kuinuka kwa Mashariki kunavyoendelea katika karne ya 21, hamu ya kuujua ustaarabu wa Mashariki inazidi kukua. Sasa kwa kuwa dunia imekuwa kitu kimoja, kulinganisha ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi kumekuwa jambo la lazima kwa ajili ya siku zijazo.
Ulinganisho wa ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi una matatizo mengi. Simulizi kubwa huzua pingamizi, tafsiri na nadharia za aina nyingi. Watu wengi wanaweza kukipinga kitabu hiki kwa kugawanya fikra za Mashariki na za Magharibi katika makundi mawili kupita kiasi na kuzirahisisha mno. Njia hiyo inaweza kuonekana kupuuza utata na utofauti wa ustaarabu wote miwili, na kushindwa kuakisi ipasavyo mijadala na michakato ya mabadiliko ndani ya kila mmoja. Kinaweza pia kulaumiwa kwa kueleza kwa upungufu namna mifumo ya fikra ya Magharibi ilivyokuwa matunda ya juhudi za kufikia malengo bora. Ukosoaji kwamba, ili kueleza tofauti za msingi za kifikra kati ya ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi, kitabu hiki kinazifungia sifa na dhana za falsafa ya Magharibi katika kiunzi maalumu na kisha kuzikosoa, nao una msingi. Kurahisisha kwa kugawanya pande mbili, tafsiri finyu ya dhana, ufafanuzi wa asili ya binadamu, mipaka ya taasisi za Magharibi na ya nadharia zinazozitegemeza, pamoja na ulinganisho kati ya dini ya ufunuo na falsafa ya asili, vinaweza kutajwa kuwa udhaifu mkuu wa kitabu hiki.1
Hata hivyo, licha ya kasoro za mgawanyo wa pande mbili na za kurahisisha, hatuwezi kuendelea kuukwepa ulinganisho wa ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi. Tunapoanza kulinganisha Mashariki na Magharibi, ni lazima tutoke katika mtazamo wa Kihegeli unaoiweka Magharibi kitovuni. Ustaarabu huu miwili unatofautiana kwa asili yake: katika namna ya kuuona ulimwengu na maumbile, katika mtazamo wa ulimwengu, na katika tafsiri ya mambo ya binadamu. Upinzani wa Kihegeli huanguka katika kosa la kuuchambua ustaarabu mmoja huku ukiegemea upande wa mwingine. Tangu Mapinduzi ya Viwanda, ulimwengu umekuwa katika enzi ya upanuzi wa Magharibi, na wakati huo nadharia hizo za Kihegeli zilipata umaarufu. Lakini karne ya 21 ni enzi ambayo Mashariki na Magharibi zinachanganyika kwa usawa. Tunachohitaji si upinzani wa Kihegeli, bali mtazamo wa ulimwengu wa ukamilishano kama ule wa Leibniz.
Kuna njia nyingi za kueleza dhana zinazowakilisha ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi. Maelezo yanayoaminika zaidi ni kuziona kama udhihirisho wa silika ya kujihifadhi (self-preservation) ambayo kwayo binadamu alikabiliana na mazingira ya kijiografia na kisiasa ambamo Mashariki na Magharibi zilijikuta. Yaani, kuziona kama kazi ya asili ya binadamu tuliyo nayo sote. Kwa mtazamo huu, fikra na falsafa za ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi zinaweza kuonekana kuonyesha uwezekano miwili wa kile ambacho binadamu anaweza kukifanya.
Tunapotenda kama binadamu, kulingana na hali, wakati mwingine tunaonyesha sifa kama za mtu wa Mashariki, na wakati mwingine sifa kama za mtu wa Magharibi.2
Tukitaja nguvu za ustaarabu wa Mashariki na wa Magharibi, tunaweza kutaja ujasiri wa kusonga mbele wa Magharibi na uvumilivu wa kukubali wengine wa Mashariki. Tangu enzi za Ugiriki na Roma hadi Mapinduzi ya Viwanda na enzi ya kuushinda ulimwengu, ustaarabu wa Magharibi umejivunia ujasiri wa kusonga mbele kama nguvu yake. Mashariki, kwa uvumilivu wake wa kukubali wengine, imeweza kuendesha kwa mafanikio mahusiano kati ya watu binafsi na kati ya mataifa. Kutowalazimisha wengine yaliyo yako, na kutojiingiza katika vita vya kidini au vya kiitikadi: huo ndio uvumilivu ulio nguvu ya ustaarabu wa Mashariki. Kila mmoja wetu ana uvumilivu huo na ujasiri huo vyote viwili. Kulingana na wakati na hali yake binafsi, binadamu hutumia sifa hizi zote mbili. Sasa tuzichunguze sifa hizo.