Sa pagpasok ng ika-21 siglo, ang tanong na “Saan tayo patungo?” ay humaharap sa atin nang higit kailanman. Sapagkat nabubuhay tayo sa panahon ng malalaking pagbabago. Papalubog na ang panahon ng pamamayani ng Kanluran sa daigdig. Kasabay nito, nagbabanta ang pagbabago ng klima sa ating ekosistema. Itinutulak tayo ng rebolusyon ng artipisyal na intelihensiya (AI) sa kalagayang mahirap tantiyahin kung paano magbabago ang hinaharap.
Ang paglitaw ng bagong paradigma, ang Rebolusyong Industriyal at ang globalisasyon ng kalakalan, ay nagpaginhawa sa buhay ng sangkatauhan at nagbukas ng maraming posibilidad sa hinaharap. Kasabay nito, pumasok ang sangkatauhan sa landas ng kasakimang pinasimulan ng Rebolusyong Industriyal at ng paglaganap ng kalakalan. Noong nakaraan, may optimistikong pananaw tayo na sama-samang uunlad ang buong daigdig. Ito ang panahon ng mga ideolohiya noong ika-20 siglo na nangako ng iba’t ibang kinabukasan. Ngunit ngayon, hindi lamang kailangan nating talikuran ang ganitong optimistikong pananaw, kundi humarap na tayo sa kalagayang nababahala tayo sa kinabukasan ng sangkatauhan dahil sa kasakiman ng tao.
Bago ang Rebolusyong Industriyal, isinagawa ang mga gawaing pang-ekonomiya ng tao sa ilalim ng malaking palagay na hindi kayang pinsalain ng tao ang kalikasan. Sa loob ng balangkas na ito, umunlad ang kaisipang pampolitika at pang-ekonomiya ng Silangan at Kanluran sa dalawang magkaibang padron, na may kani-kaniyang kalakasan at kahinaan. Ngunit ngayon, dalawang daang taon matapos ang Rebolusyong Industriyal, sa unang pagkakataon at nang hindi natin namamalayan, tuwiran nating hinaharap ang mga suliraning dinala ng Rebolusyong Industriyal sa tao. Sa biglaang paglitaw ng mga pandaigdig na suliranin, umabot ang tao sa kalagayang hindi niya maihanda nang wasto ang mga hakbang laban dito.
Bago ang Rebolusyong Industriyal, ang kalakalan ay limitado sa pagpapalitan ng mga produkto para sa magkatuwang na pakinabang. Ngunit matapos ang Rebolusyong Industriyal, sa paggamit ng maunlad na teknolohiya at agham, rebolusyonaryong nagbago ang ugnayan ng tao, kalikasan at mga bansa. Una, ginagamit ng tao nang maramihan ang mga yaman ng daigdig at mabilis na itinutulak ang mga ito sa kalagayang hindi napananatili. Kumikilos ang kasakimang taglay lamang ng tao at wala sa alinmang ibang hayop. Sa antas ng mga bansa, ang mga yaman at produkto ay lumampas sa pagpapalitang kapaki-pakinabang sa isa’t isa at pumasok sa ugnayang ginagawa silang tampulan ng kasakiman. Ang paglaki ng agwat ng yaman sa pagitan ng mauunlad at papaunlad na bansa, ang pag-init ng mundo, at ang mga pandemyang dulot nito ay pawang may pinagmumulang kasakimang taglay lamang ng tao. Matapos ang Rebolusyong Industriyal, nang magsanib ang napakalaking kapital at ang lakas ng bansang sumusuporta rito at lumawak sa daigdig, naging posible ang walang-awang paghahangad ng tubo.
Ang pagbabago ng klima, isang suliraning nilikha ng tao, ay tuwirang nakaaapekto sa paraan ng pananatiling buhay ng tao at, higit pa, sa posibilidad mismo ng kanyang pananatiling buhay. Bahagi ng kalikasan ang tao. Ang bawat salinlahing nabubuhay sa daigdig ay dapat mahusay na mangalaga sa kapaligiran at ipamana ito sa susunod na salinlahi. Ngunit ang kasalukuyang salinlahi ay lubos na nabibigo sa papel na ito. Ipinamamana nito sa mga inapo ang kalagayang ang pinsala ng napakalaking pagbabago ng klima ay pang-araw-araw na. Pinakikilos nito ang sariling pagkamakasarili sa paraang “nagsasamantala” sa kalikasan, at hindi ito makontrol. Ang hilig na ito ay lalong malakas sa sibilisasyon ng Kanluran na ginawang “tampulan ng pananakop at pangangasiwa ang kalikasan”. Ang doktrina ng relihiyong ipinahayag ng pananakop sa kalikasan ay nagpapatuloy sa kaisipan ni Descartes na “ang tao ang panginoon ng kalikasan”. Sa kaisipan ng Silangan, ibang direksiyon ang tinatahak ng ganitong ugnayan ng tao at kalikasan. Sa Silangan, inuunawa ang tao bilang bahagi ng kalikasan at idinidiin ang pagkakatugma at sabay na pag-unlad ng tao at kalikasan.
Ang paglaki ng kahalagahan ng papel ng Silangan ay hindi biglang nangyari sa loob ng isa o dalawang siglo. Kaugnay ito ng sibilisasyon ng Silangan. Nakabuo na ang Silangan ng mga bansang-estado halos dalawang libong taon bago ang Kanluran. (Siyempre, dahil natutuhan ng Silangan mula sa demokrasya ng Kanluran ang institusyon ng mapayapang pagpapalit ng mga pinuno, kailangang ibukod ang bansang-estado at ang estadong demokratiko.) Sa pagbuo ng bansang-estado, hindi maiiwasang sumibol at umunlad ang sistemang pampolitika at pang-ekonomiya ng minben (民本主義), ang pamamahala para sa mamamayan. Nagsimula lamang ang Kanluran na bumuo ng mga bansang-estado matapos ang Kapayapaan ng Westphalia noong 1648. Kung titingnan ang Kanluran, ang Gresya at Roma ay mga sistema ng pamamahala ng estadong mananakop, at ang sanlibong taon ng Gitnang Panahon ay namuhay sa sistema ng relihiyong ipinahayag. Noong Panahon lamang ng Kaliwanagan namulat ang Kanluran sa kaisipan ng Silangan. Noon nabighani ang mga palaisip na Kanluranin sa “pilosopiya ng kalikasan” ng Silangan. Sa ekonomiyang pampolitika, malaki ang naging impluwensiya sa Kanluran ng kaisipang Taoista ng di-pagkilos (wuwei, 無爲), at itinatag nito ang laissez-faire (laissez-faire). Malaki ang impluwensiya ng mga pisyokratang Pranses.
Sa prosesong ito, nagkaroon ng magkaibang anyo ang mga sistemang pampolitika at pang-ekonomiya ng Silangan at Kanluran. Ibinandila ng Silangan ang kaisipan ng di-pagkilos na nangangasiwa sa awtonomiya ng indibidwal sa ilalim ng prinsipyong nagbabanggaan ang pansariling interes at kapakanang pampubliko. Ang Kanluran, sa pag-iwas sa pakikialam ng estado, ay pinabayaan ang awtonomiya ng indibidwal. Ang teorya ni Adam Smith ng “di-nakikitang kamay” (invisible hand) ang naging kinatawan nito. Ito ang teoryang nagtatagpo ang kapakanang pampubliko at pansariling interes. Ang ekonomiyang pampolitika ng Silangan ay nagbabandila hindi ng di-nakikitang kamay kundi ng paraan ng pangangasiwa sa “mapang-agaw na kamay” upang matiyak ang awtonomiya ng indibidwal. Ito mismo ang ubod ng kaisipan ng di-pagkilos.
Unti-unting lumitaw ang mga bunga ng agwat na ito sa pagitan ng mga sistemang pampolitika at pang-ekonomiya ng Silangan at Kanluran. Sa Kanluran, araw-araw na lumalaki ang agwat ng mayaman at mahirap, na nagdudulot ng polarisasyon ng lipunan. Ito ang nagiging pinakamalaking balakid sa politika at ekonomiya ng Kanluran. Hinuhulaan ng ilan na sa huli ay pahihinain ng paglawak ng polarisasyon ang sistemang liberal at demokratiko na iginigiit ng Kanluran.
Ang paghahangad ng kasakiman, kung saan kinukuha ng nagwagi sa kompetisyon ng mga bansa ang lahat, ay lalong naging tampok sa panahon ng pananakop ng Kanluran sa daigdig. Nang tumapat ito sa panahon ng Rebolusyong Industriyal, napamahalaan ng Kanluran ang daigdig. Ang nakaraang ilang siglo ay naging pamamayani ng Kanluran sa daigdig. Ngunit ngayon, sa ika-21 siglo, pumasok ang daigdig sa bagong yugto. Sa gitna ng pananakop ng Kanluran sa daigdig, ang pagbangon ng Silangan ang naglagay sa daigdig sa bagong yugto. Bilang bunga ng Rebolusyong Industriyal, lumawak sa buong daigdig ang kalakalan at nagdulot ito ng pagbabago ng klima. Kasabay nito, ang paglawak ng kalakalan ay humantong sa kasakimang paghahangad sa mga yamang pantao at materyal ng buong daigdig, at lumilipat na ngayon sa panahon ng rebolusyon ng AI.
Ang pamamayani ng Kanluran sa daigdig, na nagsimula sa Rebolusyong Industriyal, ay lubhang humihina sa pagpasok ng ika-21 siglo. Ano ang magiging anyo ng daigdig sa hinaharap? Malaki ang papel ng pagbangon ng Silangan sa paglalarawan sa daigdig sa hinaharap. Ang Rebolusyong Industriyal, na nagbigay-daan sa pamamayani ng Kanluran sa daigdig, ay eksklusibong pag-aari ng Kanluran. Ngunit ang papausbong na rebolusyon ng AI ay mahirap isipin nang wala ang impluwensiya ng Silangan, ng Tsina, Korea, Hapon at iba pa. Kung ang Rebolusyong Industriyal ay isang “rebolusyon ng kalamnan”, ang rebolusyon ng AI ay isang “rebolusyon ng isip”. Iba’t ibang bunga at pagpapakahulugan ang posible, ngunit may isang penomenong tumatagos sa dalawang rebolusyon. Ito ay ang paglala ng agwat ng mayaman at mahirap na kasabay ng pagtaas ng produktibidad, ibig sabihin, ang polarisasyon ng lipunan. Paano natin haharapin ang rebolusyon ng AI na inihahambing sa espadang may dalawang talim?