Ойлголтын хосууд
Зохиогчийн номын турш эргэн ирдэг эсрэг тэсрэг хосууд. Зүүн талд Дорно, баруун талд Өрнө. Хос бүр түүнийг анх танилцуулсан бүлэг рүү хөтөлнө.
1-р хэсэг Бид хаанаас ирсэн бэ: Дао (道) vs Бурхан (神)
- Илрээгүй
(不顯)Үнэн байдаг ч илэрхийлж болохгүй: «Хэлж болох Дао бол мөнхийн Дао биш» Илэрсэн (示顯)Үнэнийг илэрхийлж болно: илчлэлт ба сургаал Илрээгүй нь байгалийн философийн цөм бол илэрсэн нь илчлэлтийн шашны цөм юм. Үнэн байдгийг хүлээн зөвшөөрдөг тул илрээгүй нь Өрнийн агностицизмаас өөр.
1-р хэсэг, 1-р бүлэг · Дао ба Бурханы ойлголт яагаад, хэзээ, хэрхэн бүрэлдсэн бэ?
- Дао
(道)Байгалийн хууль Бурхан (神)Ер бусын оршихуй Гайхамшгийг хүлээн зөвшөөрдөг илчлэлтийн шашнаас ялгаатай нь Дорныг ноёлдог Дао бол байгалийг илэрхийлдэг байгалийн философи юм. Тиймээс ер бусын шашин Дорнод үүсээгүй.
1-р хэсэг, 2-р бүлэг · Дао ба Бурхан: байгаль, орчлон хаанаас ирж, хэрхэн хөдөлдөг вэ?
- Үгүй
(無)Дао үгүйг орчлонгийн эх сурвалж болгодог Бий (有)Бурхан бийг орчлонгийн эх сурвалж болгодог Дао Дэ Жин, Мосегийн таван ном хоёр Дао, Бурхан хоёрын аль нь түрүүлж байсныг эхлээд тогтоож, дараа нь орчлонгийн эх сурвалж, зарчмыг тайлбарладаг.
1-р хэсэг, 2-р бүлэг · Дао ба Бурхан: байгаль, орчлон хаанаас ирж, хэрхэн хөдөлдөг вэ?
- Хувирлын философи
(變化論)Үгүй ба бий бие биедээ хувирч өөрчлөгддөг Оршихуйн философи (存在論)Бурхан тэнгэр газрыг бүтээснээс эхэлдэг оршихуй Үгүй ба бийн хоорондох хувирлын философи Дорнын орчлонгийн зарчим, зөвхөн бий л оршдог гэсэн оршихуйн философи Өрнийн орчлонгийн зарчим болсон.
1-р хэсэг, 2-р бүлэг · Дао ба Бурхан: байгаль, орчлон хаанаас ирж, хэрхэн хөдөлдөг вэ?
- Ижин
(易經)Хувирлын философиор ирээдүйг тунгаадаг Зөгнөл (神託)Оршихуйн философиор ирээдүйг асуудаг Хоёулаа хэдэн мянган жилийн турш чухал мөчүүдэд ирээдүйг тунгааж ирсэн. Гэвч Ижин-гийн хувирлын философи даосизм, Күнзийн сургаалаар дамжин Дорнын үзэл санаанд одоо ч амьд байна.
1-р хэсэг, 2-р бүлэг · Дао ба Бурхан: байгаль, орчлон хаанаас ирж, хэрхэн хөдөлдөг вэ?
- Үгүйсгэлийн теологи
(否定神學)Дао «Би энэрэнгүй бус» гэдэг Хүнчлэл (擬人化)Бурхан энэрэнгүй Илрээгүй Дао үнэмлэхүй оршихуйг үгүйсгэлээр илэрхийлдэг бол илэрсэн Бурхан хүнтэй төстэй дүрээр илэрдэг.
1-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дао ба Бурхан хүнд хэрхэн ханддаг вэ?
- Үйлгүй байдал
(無爲)Цаг үеэ олсон хөдөлгөөн: «үйлгүйгээр үйлдэх» (爲無爲) Зориуд үйлдэл (有爲)Бурханы хуулиар илэрхийлэгдэх үйлдэл Хүний үйлдлийн эх булаг. Үйлгүй байдал Дао Дэ Жин-д Даогийн үйлдлийн үндэс болж, зориуд үйлдэл илчлэлтийн шашинд Бурханы хууль болж гарч ирдэг.
1-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дао ба Бурхан хүнд хэрхэн ханддаг вэ?
- Ёс зүйн соёлЁс зүй хуулиас чухал Хууль дээдлэх соёлХуулийн засаглал ёс зүйгээс чухал
Үйлгүй байдлыг чухалчилдаг Дорнод ёс зүй, зориуд үйлдлийг чухалчилдаг Өрнөд хуулийн засаглал тэргүүнд ордог.
1-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дао ба Бурхан хүнд хэрхэн ханддаг вэ?
- Арга билиг
(陰陽)Хүний хэргийг хувирал ба эв зохицол, аз ба гай (吉凶)-гаар хардаг Сайн ба муу (善惡)Хүний хэргийг оршихуй ба эсрэгцэл, сайн ба муугаар хардаг Хүний үйлдлийн шалгуур. Арга билгийн сэтгэлгээ хувирлын философийг дагадаг бол сайн муугийн сэтгэлгээ оршихуйн философиос эхэлдэг.
1-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дао ба Бурхан хүнд хэрхэн ханддаг вэ?
- Бадук (го)Байрлалын хүч (勢)-ийг тэлэх: Сүнзын цэргийн урлаг ШатарДовтолгоо ба ялалт: Клаузевиц
Өрсөлдөөнд Өрнө довтолгоо, ялалтыг зорьдог бол Дорно байрлалын хүчээ тэлэхэд төвлөрдөг. Бадук харьцангуй ялалтыг зорьдог.
1-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дао ба Бурхан хүнд хэрхэн ханддаг вэ?
- Харилцааг дээдлэх үзэлБусдыг хайхарч өөрийн ашгийг хамгаалдаг Хувь хүнийг дээдлэх үзэлХувь хүн бол соёл иргэншлийн цөм
Даосизм, Күнзийн сургаал, буддизм бүгд бүлэглэлийн үзлийг эсэргүүцэж, харилцааг дээдлэх үзлийг баримталдаг. Харилцааг дээдлэх үзэл хувь хүний бие даасан байдлаас татгалздаггүй.
1-р хэсэг, 4-р бүлэг · Дао ба Бурхан бол Дорно, Өрнийн соёл иргэншлийн тэнхлэг
- Харилцан нөхөх үзэлОрчин үеийн физик: арга билгийн харилцан нөхөх үзэл Эсрэгцэх үзэлСонгодог физик: сайн муугийн эсрэгцэх үзэл
Орчин үеийн физикт эсрэгцэх үзлийг орлосон харилцан нөхөх үзэл шинжлэх ухаанд байраа эзэлсэн ч хүмүүнлэгийн ухаанд одоо ч аажмаар нэвчиж байна.
1-р хэсэг, 4-р бүлэг · Дао ба Бурхан бол Дорно, Өрнийн соёл иргэншлийн тэнхлэг
- Күнз · Лаоз · СюньзДорнын байгалийн философи Вольтер · Руссо · Спиноза«Бурхан ба байгаль нэг», «Байгальд буц»
XVII–XVIII зууны Дао ба Бурханы яриа хэлэлцээ. Гэгээрлийн эриний Өрнийн сэтгэгчид Дорнын байгалийн философитой нэг байр сууринд хүрсэн.
1-р хэсэг, 4-р бүлэг · Дао ба Бурхан бол Дорно, Өрнийн соёл иргэншлийн тэнхлэг
2-р хэсэг Бид хэн бэ: бие сэтгэлийн нэгдэл (心身一體) vs сүнс ба махбодын тэмцэл (靈肉鬪爭)
- Бие сэтгэл
(心身) · зарчим ба амин хүчний онол (理氣論)Оюун ухаан ба зөн совин бие биенээ нөхдөг Оюун ухаан ба зөн совингийн дуализмДекарт: сүнс нарсан булчирхайд тусдаа оршдог Оюун ухаан зөн совингоос чухал уу гэсэн асуулт бие сэтгэлийн нэгдэл гэсэн Дорнын хүний мөн чанарын онолд тавигдах боломжгүй асуулт болдог.
2-р хэсэг, 2-р бүлэг · Оюун ухаан (精神) зөн совингоос (本能) илүү чухал уу?
- Хүний зан төлөвийг төлөвшүүлэхТөрөлхийн мөн чанарын хүрээнд зан төлөвөө төлөвшүүлдэг Нийгмийн гэрээБурхан ба хүний гэрээнээс гарсан онол
Өрнийн нийгмийн гэрээний онол Өрнийг мянга гаруй жил ноёлсон Бурхан ба хүний гэрээний онолоос гарсан. Түүний оронд Дорно хүний зан төлөвийг төлөвшүүлэх онолыг тавьдаг.
2-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дорно, Өрнийн хүний мөн чанарын онол: хүний мөн чанар өөрчлөгддөг үү, тогтмол уу?
- Сайн ч биш, муу ч биш
(性無善惡) · сайн (性善) · муу (性惡)Гаоз, Мэнз, Сюньз: хувирдаг хүний зан төлөв Муу (性惡) · сайн (性善) · цагаан хуудас (白紙)Гоббс, Руссо, Локк: хувирдаггүй хүний мөн чанар Өрнийн хүний мөн чанарын онол хүний мөн чанар хувирдаггүй гэж үздэг бол Дорнын хүний мөн чанарын онол төрөлхийн мөн чанар дотор хувирдаг хүний зан төлөвийг хардаг.
2-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дорно, Өрнийн хүний мөн чанарын онол: хүний мөн чанар өөрчлөгддөг үү, тогтмол уу?
- Оюун ухаан бол тольЗөн совин гэрэл цацруулж, оюун ухаан түүнийг ойлгодог Оюун ухаан бол гэрлийн эх үүсвэрОюун ухаан өөрөө гэрэлтэж, зөн совингоос ангижирдаг
Зохиогчийн зүйрлэл. Локкийн цагаан хуудас гэх үзэл шиг оюун ухааныг гэрлийн эх үүсвэр гэж үзвэл оюун ухаан зөн совингоос ангижирдаг гэсэн алдаанд унах аюултай.
2-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дорно, Өрнийн хүний мөн чанарын онол: хүний мөн чанар өөрчлөгддөг үү, тогтмол уу?
- Хувь заяан
(宿命) доторх эрх чөлөөЗөн совингийн хувь заяаны хүрээнд оюун ухааны эрх чөлөөг эдэлдэг Детерминизм (決定論) ба чөлөөт хүсэл зориг (自由意志)Бурхан хүнийг бүтээж, асран халамжилдаг гэсэн итгэлийн төрүүлсэн бэрх асуудал Хүн «хувь заяан доторх эрх чөлөө» гэсэн нөхцөлтэй төрдөг. Мөн чанар ба хүмүүжлийн харилцааг Дорнын маягаар тайлбарлавал детерминизм ба чөлөөт хүсэл зоригийн асуудал алга болно.
2-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дорно, Өрнийн хүний мөн чанарын онол: хүний мөн чанар өөрчлөгддөг үү, тогтмол уу?
- Бодит байдлыг удирдахТасралтгүй хичээл зүтгэлээр хүмүүсийн харилцааны эв зохицлыг эрэлхийлдэг Идеалыг эрэлхийлэхНийт хүн төрөлхтний төлөөх алсын харааг хөөдөг: шашин ба идеологи
Өрнийн алсын хараа агуу, сүрлэг боловч бодит бус байдагт нь үндсэн асуудал оршдог. Дорно алсын хараа бус, харилцааны эв зохицлыг эрэлхийлдэг.
2-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дорно, Өрнийн хүний мөн чанарын онол: хүний мөн чанар өөрчлөгддөг үү, тогтмол уу?
- Амьдралын утга учирХарилцааг дээдлэх үзэл: би ба бусдын харилцаанд тулгуурласан ёс зүй Хувь хүний аз жаргалХувь хүнийг дээдлэх үзэл: диваажин эсвэл аз жаргалыг эрэлхийлдэг
Хүний мөн чанарын зорилго. Харилцааг дээдлэх үзэл амьдралын утга учрыг, хувь хүнийг дээдлэх үзэл аз жаргалыг эрэлхийлдэг.
2-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дорно, Өрнийн хүний мөн чанарын онол: хүний мөн чанар өөрчлөгддөг үү, тогтмол уу?
- Хүмүүнлэг ёс
(仁)Күнз: бусдыг хайрлах явдал Хайр (愛)Есүс: хөршөө хайрлах Күнзийн хүмүүнлэг ёс Есүсийн хөршөө хайрлахаас ялгаагүй. Энэ бол бүх үзэл санааг давсан ёс зүй бөгөөд «Бурхангүй байж хүн хэрхэн сайн байж чадах вэ?» гэсэн асуултын хариулт юм.
2-р хэсэг, 4-р бүлэг · Бурхангүй байхад хүн яаж сайн байж чадах вэ?
- Байгалийн зөвлөмжЁс зүй бол байгалийн зөвлөдөг зүйл Бурханы
(神) тушаалЁс зүй бол Бурханы тушаадаг зүйл Нэг ёс зүйн үндсийг хаана тавих вэ гэдгийн ялгаа. Өрнийн натуралистууд ч ёс зүй Бурханы тушаал бус, байгалийн зөвлөмж гэдгийг ойлгож эхэлсэн.
2-р хэсэг, 4-р бүлэг · Бурхангүй байхад хүн яаж сайн байж чадах вэ?
- Гэгээрсэн хувиа хичээлАльтруизм хүний мөн чанарт угаасаа оршдог Хувиа хичээлийг золиослохАльтруизм бол хувиа хичээлээ орхих явдал
Альтруизм гэж юу вэ? Дорно альтруизмыг гэгээрсэн хувиа хичээл (enlightened self-interest) гэж үздэг.
2-р хэсэг, 4-р бүлэг · Бурхангүй байхад хүн яаж сайн байж чадах вэ?
3-р хэсэг Бид хаашаа явж байна вэ?
- Ард түмнийг үндэс болгох үзэл
(民本主義)Дорнод эрт хөгжсөн улс төрийн эдийн засгийн үзэл санаа Ардчилал (民主主義)XVII–XVIII зуунд үндэстэн улстай хамт бүрэлдсэн улс төрийн тогтолцоо Дорно Өрнөөс бараг хоёр мянган жилээр түрүүлж үндэстэн улсыг бүрдүүлсэн бөгөөд үндэстэн улсад ард түмнийг үндэс болгох улс төрийн эдийн засаг зайлшгүй бий болдог.
3-р хэсэг, 2-р бүлэг · Дорно, Өрнөд үндэстэн улс үүссэн нь ба улс төрийн эдийн засгийн эхлэл
- Үйлгүй байдал
(無爲): бие даасан байдлыг удирдахХувийн ба нийтийн ашиг сонирхол мөргөлддөг тул хувь хүний бие даасан байдлыг удирдана Laissez-faire (自由放任): бие даасан байдлыг дураар нь орхихТөрийн хөндлөнгийн оролцооноос зайлсхийж, хувь хүний бие даасан байдлыг дураар нь орхино Францын физиократууд даосизмын үйлгүй байдлын үзлийг хөрвүүлэн laissez-faire үзлийг Өрнөд дэлгэрүүлсэн.
3-р хэсэг, 2-р бүлэг · Дорно, Өрнөд үндэстэн улс үүссэн нь ба улс төрийн эдийн засгийн эхлэл
- Шүүрэн авагч гарАрд түмний ашгийг булаадаг захирагчийн гарыг удирдах Үл үзэгдэх гарАдам Смит: хувийн ашиг сонирхол цугларч нийтийн ашиг сонирхол болдог
Улс төрийн эдийн засгийн философид хувиа хичээл чухам хүний шүүрэн авагч гар болдог. Дорнын улс төрийн эдийн засаг тэр гарыг хэрхэн удирдах вэ гэж асуудаг.
3-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дорно, Өрнийн улс төрийн эдийн засгийн зөрүү: хувийн ба нийтийн ашиг сонирхлын мөргөлдөөн ба хувийн ба нийтийн ашиг сонирхлын нийлэлт
- Хувийн ба нийтийн ашиг сонирхол мөргөлдөх онол«Хууль олон байх тусам хулгайч олширдог» Хувийн ба нийтийн ашиг сонирхол нийлэх онолМандевиль, Зөгийн үлгэр
Хувийн ба нийтийн ашиг сонирхол аяндаа нийлдэг гэж үзсэн Өрнийн шинэ үеийн эдийн засгийн сэтгэгчдээс ялгаатай нь Дорно тэр хоёрыг мөргөлддөг гэж үзсэн.
3-р хэсэг, 3-р бүлэг · Дорно, Өрнийн улс төрийн эдийн засгийн зөрүү: хувийн ба нийтийн ашиг сонирхлын мөргөлдөөн ба хувийн ба нийтийн ашиг сонирхлын нийлэлт
- Ур ухааны засаглал
(術治)Нийтийн ашиг сонирхлыг хувийн ашиг сонирхлоос хамгаалах философи Туйлшрал (兩極化)Нийтийн ашиг сонирхлоос нүүр буруулсан хувийн ашиг эрэлхийллээс үүсдэг Аж үйлдвэрийн хувьсгал, хиймэл оюун ухааны хувьсгалыг хөндлөн гарах үзэгдэл бол бүтээмжийн өсөлттэй хамт ирдэг туйлшрал юм. Түүний эсрэг талд хувийн ба нийтийн ашиг сонирхол мөргөлдөх онолд тулгуурласан Дорнын ур ухааны засаглал байна.
3-р хэсэг, 4-р бүлэг · Хиймэл оюун ухааны (AI) хувьсгал биднийг хаашаа хөтөлж байна вэ: туйлшрал ба ур ухааны засаглал (術治)